Ooglidchirurgie

Inleiding

Het goed functioneren van de ogen hangt mede af van de positie en functie van de oogleden. Bovendien hebben de oogleden grote invloed op het uiterlijk. De meest voorkomende afwijkingen van de bovenoogleden zijn een teveel aan huid en een hangend ooglid. De onderoogleden kunnen – vooral op oudere leeftijd – naar binnen of naar buiten draaien. Al deze afwijkingen kunnen irritatie van de ogen en verslechtering van het zien veroorzaken. Een operatie kan uitkomst bieden. De ingrepen kunnen in verreweg de meeste gevallen het beste door uw oogarts verricht worden.

Een aangeboren te laag bovenooglid (ptosis)

Oorzaak
Wanneer ptosis aanwezig is bij de geboorte komt dat meestal doordat de spier die het ooglid moet optillen niet goed is ontwikkeld.

Risico
In combinatie hiermee komen ook andere oogafwijkingen vaak voor, zoals scheelzien en een lui oog. Daarom moet ieder kind met een aangeboren hangend ooglid binnen de eerste zes levensmaanden door een oogarts onderzocht worden.

Operatie
Wanneer het hangende ooglid de pupil niet bedekt wordt vaak op 4-5 jarige leeftijd geopereerd. Wanneer het hangende ooglid de pupil wel bedekt kan dit een lui oog veroorzaken. Het is dan nodig de operatie eerder uit te voeren. 

Soort operatie
Dit is afhankelijk van hoeveel het ooglid hangt en hoe goed de spier werkt. Bij kinderen worden deze operaties onder algehele verdoving uitgevoerd. 

Resultaat
Met een operatie kan de hoogte van het ooglid worden gecorrigeerd. Het is echter niet mogelijk om de beweeglijkheid van het ooglid te herstellen. Er zal daarom in de meeste gevallen – ook na een geslaagde operatie – een verschil in beweeglijkheid tussen de oogleden zichtbaar blijven.

Complicaties
Soms kan uitdroging van het hoornvlies optreden. Dit kan pijn of een zandgevoel veroorzaken. Bij kinderen komt dit echter zelden voor, ook niet als het oog na de operatie ‘s nachts op een kiertje open blijft staan.

Ptosis op latere leeftijd

Oorzaken
Een hangend ooglid dat in de loop van het leven ontstaat kan verschillende oorzaken hebben. Op oudere leeftijd wordt het vaak veroorzaakt doordat de spier die het ooglid heft geleidelijk loslaat van het ooglid. Op jongere leeftijd kan de spier ook loslaten, meestal komt dit door het langdurig dragen van harde contactlenzen. Zeldzame oorzaken van een hangend ooglid op volwassen leeftijd zijn o.a. spierziekten en afwijkingen van de zenuwen.

Operatie
In beide gevallen is correctie mogelijk door onder plaatselijke verdoving een kleine snee in het bovenooglid te maken en de spier weer vast te zetten. 

Complicaties
In deze gevallen kan correctie van het hangend ooglid problemen veroorzaken met het sluiten van het oog. Dit kan leiden tot pijn en slechtziendheid door uitdroging van het hoornvlies.

Resultaat
Operatie van een hangend ooglid levert niet in alle gevallen in één keer het gewenste resultaat op. Heroperaties zijn dan ook niet zeldzaam. Wanneer het verschil in hoogte tussen beide oogleden 1 mm of minder bedraagt wordt het resultaat van de operatie als goed beschouwd.

Een teveel aan huid in de bovenoogleden (dermatochalasis)

Oorzaak
De huid van de oogleden is erg dun en daardoor gevoelig voor uitrekking. Veel mensen ontwikkelen dan ook in de loop der jaren een teveel aan huid in de oogleden. Een gering teveel aan huid in de oogleden is alleen cosmetisch storend. Wanneer de huid echter over de ooglidrand hangt veroorzaakt dit beperkingen van het bovenste gezichtsveld. Vaak verslapt niet alleen de huid, maar ook het onderliggende bindweefsel. Hierdoor kan vet uit de oogkas naar voren gaan uitpuilen. Dit veroorzaakt zwelling van het ooglid.

Operatie
Deze geschiedt onder plaatselijke verdoving. Het teveel aan huid en vet wordt verwijderd. Na de operatie sluit het oog wat slechter. Hierdoor kan tijdelijk een gevoel van irritatie of zanderigheid optreden. Het litteken van de operatie valt weg in de huidplooi. Veroudering veroorzaakt soms een lagere positie van de wenkbrauw. Het kan nodig zijn dit eerst te corrigeren.

Complicatie
Een geringe asymmetrie in de hoogte van de huidplooi of de littekens kan voorkomen.

Een naar buiten gedraaid onderooglid: ectropion

Oorzaak
Met het klimmen der jaren verslapt het onderooglid in horizontale richting. Hierdoor kan het lager gaan hangen en naar buiten kantelen. Dit kan ook veroorzaakt worden door littekens of huidziekten. 

Verschijnselen
Een naar buiten gedraaid ooglid veroorzaakt irritatie van het oog, tranen, roodheid en gevoeligheid voor fel licht en wind.

Operatie
Over het algemeen kan het ectropion met een operatie onder plaatselijke verdoving worden opgeheven.

Een naar binnen gedraaid onderooglid: entropion

Oorzaak
Ook deze afwijking is meestal het gevolg van veroudering.

Verschijnselen
De oogharen en de huid van het ooglid wrijven hierdoor tegen het oog. Dit veroorzaakt een rood geïrriteerd oog, dat gevoelig is voor licht en wind. Wanneer het entropion niet wordt geopereerd, is er een risico dat het hoornvlies beschadigt door het schuren van de ooglidhaartjes.

Operatie
Meestal kan de afwijking onder plaatselijke verdoving worden hersteld. 

Complicaties
Overcorrectie (het ooglid staat na de ingreep naar buiten), en recidieven (het entropion komt terug) komen zeldzaam voor. 

Bloedverdunnende middelen
Ooglidoperaties kunnen niet worden verricht tijdens het gebruik van bloedverdunnende middelen. Dit zijn allereerst de medicijnen die aspirine of acetylsalicyl-zuur bevatten. Ook wanneer bloedverdunnende middelen worden gebruikt die door de trombosedienst worden gecontroleerd kunnen ooglidoperaties niet worden verricht. Ook andere medicijnen kunnen invloed hebben op de operatie. Meld daarom alle medicijnen die u gebruikt aan uw oogarts.

Complicaties
Ooglidoperaties zijn in het algemeen niet gevaarlijk. Zoals aan elke operatie is er toch een zeker risico aan verbonden. Een blauw oog komt vaak voor, maar geneest snel. Lelijke littekens en infecties treden zeer zeldzaam op. De ernstigste complicatie van een ooglidoperatie is blindheid. Dit komt bij minder dan 1 op de 5000 operaties voor. De oorzaak is een bloeding na de operatie waarbij het bloed zich ophoopt in de oogkas. Daardoor raken de oogzenuw en het oog beklemd.

Waarschuwing
Wanneer u na een ooglidoperatie merkt dat het oog gaat uitpuilen of dat u minder gaat zien, dient u direct contact op te nemen met uw oogarts, of direct naar het ziekenhuis te gaan. Mocht u nog verdere vragen hebben stel deze aan uw eigen oogarts.

Tot slot
Deze informatie is tot stand gekomen onder redactie van de commissie patiëntenvoorlichting van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) 2006 (www.oogheelkunde.org).